از جمله اهداف مدیران، حداکثرکردن ثروت سهامداران و کاهش هزینه سرمایه است. در این زمینه، تصمیم گیری در خصوص ساختار سرمایه یکی از مهم ترین راهکارها برای دستیابی به این اهداف محسوب می شود. از آنجا که اعضای هیأت مدیره شرکت­ها یکی از گروه­های اصلی تصمیم­گیرنده در این زمینه هستند و روابطی که می­تواند در قالب یک شبکه اجتماعی بین اعضای هیأت مدیره شرکت­های مختلف مشاهده شود، هدف این پژوهش بررسی هزینه سرمایه و ساختار سرمایه در شبکه روابط هیات مدیره شرکت های موجود در بازار سهام ایران است و بر اساس داده های مربوط به 115 شرکت در بازه زمانی 1398-1391 انجام شده است. از روش تحلیل شبکه­ و تحلیل رگرسیون برای انجام آزمون­های پژوهش استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان داد در شبکه روابط شرکت ها، برخی از آن ها در جایگاه و موقعیت بهتری قرار دارند و از توان دسترسی و تاثیرگذاری بیشتری برخوردار هستند. موقعیت بهتر می تواند به سهولت در دسترسی سریع تر به اطلاعات و منابع منجر شود. همچنین، نتایج مربوط به آزمون فرضیه ها نشان داد بین مرکزیت بینابینی، و هزینه سرمایه و ساختار سرمایه رابطه معناداری وجود ندارد. اما بین مرکزیت نزدیکی، و هزینه سرمایه و ساختار سرمایه رابطه منفی معنادار و بین مرکزیت درجه و هزینه سرمایه و ساختار سرمایه رابطه مثبت معنا دار وجود دارد. به عبارت دیگر، می توان گفت موقعیت و جایگاه در ساختار روابط می تواند به نوعی بر هزینه سرمایه شرکت ها و ساختار سرمایه آن ها تاثیرگذار باشد.

مقدمه: سرمایه اجتماعی مفهومی است که در کنار سرمایه های انسانی و اقتصادی به آن توجه می شود. انتظار می رود سرمایه اجتماعی از طریق بهبود اعتماد متقابل موجب افزایش مشارکت سرمایه گذاران در بازار سرمایه و کاهش هزینه های تامین مالی شود. روش پژوهش: این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر نحوه گردآوری داده، توصیفی-همبستگی است. پژوهش حاضر با استفاده از روش معادلات ساختاری به بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و هزینه سرمایه شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران پرداخته است. برای سنجش هزینه سرمایه از سه روش شامل الگوی اوهانلون و استیل، الگوی قیمت گذاری دارایی های سرمایه ای و نسبت سود به قیمت سهام تعدیل شده صنعت و برای اندازه گیری سرمایه اجتماعی از پرسش نامه ناهاپیت و قوشال استفاده شده است. یافته ها: پس از اطمینان یافتن از برازش پذیرفتنی الگو های اندازه گیری و ساختاری پژوهش، نتایج پژوهش حاکی از آن بود که سرمایه اجتماعی موجب کاهش هزینه سرمایه می شود. نتیجه گیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر، پیشنهاد می شود سرمایه اجتماعی به عنوان محور اصلی مدیریت در شرکت ها مورد توجه قرار گیرد. هم چنین، برای ارتقا سرمایه اجتماعی توصیه می شود برنامه های متنوعی، نظیر تشویق به ایجاد و تقویت نهادهای اجتماعی، در نظر گرفته شود.

هدف: رتبه اعتباری یکی از اطلاعات مناسب جهت تصمیم گیری سرمایه گذاری است. این رتبه بر هزینه سرمایه و تأمین مالی شرکت ها تأثیر می گذارد. در این پژوهش تأثیر رتبه اعتباری بر هزینه سرمایه و هزینه بدهی بررسی شده است. همچنین با عنایت به سابقه کم مؤسسه های رتبه بندی در ایران و استقبال نه چندان چشمگیر شرکت ها از رتبه بندی، یک مدل رتبه بندی عمومی، برای تعیین رتبه شرکت های در دست بررسی استفاده و خروجی آن اعتبارسنجی شده است. روش: پژوهش توصیفی هم بستگی است و به منظور اجرای آن، نمونه ای متشکل از 142 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، طی بازه زمانی 93 تا 99 از طریق روش حذف سیستماتیک انتخاب شد. برای اندازه گیری رتبه اعتباری، مدل امتیاز بازار نوظهور استفاده شده است. همچنین برای آزمون فرضیه های پژوهش، از مدل رگرسیون چند متغیره و روش حداقل مربعات تعمیم یافته استفاده شده است. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که افزایش رتبه اعتباری، به افزایش هزینه حقوق صاحبان سهام و کاهش هزینه بدهی منجر می شود و این ارتباط از نظر آماری معنادار است. نتیجه گیری: بر اساس نتایج حاصل از پژوهش با افزایش رتبه اعتباری، ریسک شرکت کاهش یافته و هزینه حقوق صاحبان سهام بیشتر شده است. همچنین با توجه به وجود رابطه منفی بین رتبه اعتباری و هزینه بدهی، می توان استنباط کرد که هرچه رتبه اعتباری بالاتر باشد، ریسک کمتر است و در نتیجه، شرکت با هزینه کمتری می تواند تأمین مالی کند.

سرمایه اجتماعی قدرت هنجارها و تراکم شبکه های اجتماعی را در یک منطقه نشان می دهد. عوامل اقتصادی اجتماعی می تواند بر تصمیم های تعدیلی منابع مدیریتی اثرگذار باشد. ازین رو، شرکت هایی با سرمایه اجتماعی بالاتر تقارن کمتری در رفتار هزینه ها نشان می دهند. بنابراین، سرمایه اجتماعی مدیران را از اتخاذ تصمیمات تعدیل کننده منابع فرصت طلبانه، که باعث چسبندگی هزینه ها می شود، بازمی دارد. بر پایه این استدلال، در پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی و رفتار نامتقارن هزینه های شرکت پرداخته شد. بدین منظور، برای اندازه گیری سرمایه اجتماعی، از سه معیار ارتباطات اجتماعی و شغلی و سیاسی استفاده شد. آزمون فرضیه ها با استفاده از روش آماری تحلیل رگرسیون با داده های ترکیبی بر اساس اطلاعات 73 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی سال های 1384 تا 1398 انجام شد. یافته های فرضیه اول پژوهش حاکی از آن بود که سرمایه اجتماعی از طریق کاهش انگیزه های فرصت طلبانه مدیران باعث کاهش رفتار نامتقارن هزینه ها می شود و در نتیجه چسبندگی هزینه ها در شرکت کاهش می یابد. همچنین، نتیجه فرضیه دوم حاکی از آن بود که سرمایه اجتماعی از طریق ارتباط اجتماعی مدیران با کارکنان باعث افزایش خوش بینی مدیریت می شود و در نتیجه چسبندگی هزینه ها در شرکت افزایش می یابد.

بر اساس مدل های نظری و نتایج پژوهش های صورت گرفته، پیش بینی می شود بین ابعاد کیفیت اطلاعات حسابداری و هزینه حقوق صاحبان سهام رابطه معکوس و معناداری وجود داشته باشد. در این تحقیق ارتباط بین هزینه حقوق صاحبان سهام و شش بعد کیفیت سود، مورد ارزیابی قرار می گیرد. شش بعد کیفیت سود مبتنی بر اطلاعات حسابداری شامل کیفیت اقلام تعهدی، تغییرپذیری سود، اقلام تعهدی اختیاری، عامل مشترک، قابلیت پیش بینی سود و هموار بودن سود می باشند. آزمون فرضیه های پژوهش نشان داد که عموما شرکت های دارای حداقل ارزش مطلوب برای هر کیفیت سود (هر کیفیت به صورت جداگانه مدنظر قرار گرفت) در مقایسه با شرکت های دارای حداکثر ارزش مطلوب، از هزینه حقوق صاحبان سهام بالاتری برخوردار می باشند. در این میان تاثیر عامل مشترک بر هزینه سرمایه تایید نشد و اقلام تعهدی اختیاری رابطه ای خلاف انتظار با هزینه سرمایه دارد. در میان چهار شاخص دیگر کیفیت سود، «کیفیت اقلام تعهدی» دارای بیشترین تاثیر بر هزینه حقوق صاحبان سهام است. علاوه بر آن، قدرت توضیح دهندگی مدل در بردارنده شش شاخص کیفیت سود، بیش از قدرت توضیح دهندگی مدل هایی است که تنها یکی از شاخص های کیفیت سود را به عنوان متغیر مستقل استفاده کرده اند. بنابراین می توان گفت که کیفیت سود دارای یک رابطه منفی معنی دار با هزینه حقوق صاحبان سهام می باشد. نتایج این پژوهش می تواند اهمیت و جایگاه کیفیت سود از نگاه سرمایه گذاران و سایر ذینفعان را یادآوری نماید.